Kan fjellet i Geiranger rase?

Kan fjellet i geiranger rase? Sju av ti uroa over skredfare

Spørsmålet om kan fjellet i geiranger rase skapar stor uvisse kring tryggleiken til lokalsamfunnet og turistar i området. Mange fryktar konsekvensane av naturskaden på bygder i nærleiken. Å forstå risikoen bidrar til betre beredskap. Les vidare for å lære om den reelle faren for fjellskred.

Kan fjellet i Geiranger rase?

Åkerneset er eit rasfarleg fjellområde ved Storfjorden i Stranda kommune der store mengder stein kan rase ut. Dette kan forårsake enorme flodbølgjer som vil gjere stor skade i bygder som Geiranger og Hellesylt. Spørsmålet om fjellet kan rase vekker stor uro, og sju av ti opplever uvisse kring kor alvorleg faren eigentleg er for lokalsamfunnet og turismane i området. ^[2]

Kva er situasjonen ved Åkerneset?

Fjellet har ei aktiv sprekkenemning som gjer at det flyttar på seg litt heile tida. Desse rørslene vert nøye følgje med på av geologar som måler millimeterendringar i berget. Det er berekna at eit eventuelt ras kan bli på fleire millionar kubikkmeter stein som stupar ned i fjorden. ^[3]

Kvifor er fjellet ustabilt?

Den naturlege geologiske strukturen i området gjer at frostsprenging og vassig over tid svekkjer fjellet. Slike prosesser tek tusenvis av år, men aktiviteten i åkerneset overvåking har gjort det til eit av dei mest overvaka fjella i landet. Sprekkar i bergmassen utvidar seg gradvis, noko som krev kontinuerleg kontroll.

Korleis fungerar overvakinga av rasfaren?

Fagfolk nyttar avansert teknologi for å fange opp alle endringar i fjellet sekund for sekund. Lasermålingar, GPS-sensorar og rørsmålarar er plasserte i sjølve fellsveggen for å varsle om plutselege endringar. Dersom farten på rørslene aukar dramatisk, vil systemet slå alarm slik at ein rekk å varsle folkesetnaden.

Kva seier fagfolka om faren?

Det er ikkje eit spørsmål om fjellet vil rase nokon gong, men heller når og kor mykje som kjem om gongen. Sjølv om faren er til stades kvart einaste døgn, betyr ikkje det at eit stort ras er like om hjørnet. Overvakinga gjev tryggleik for at ingen vert tekne på senga utan at varslinga går ut i god tid.

Kva konsekvensar kan ei flodbølgje få?

Dersom ei massiv mengd stein treff Storfjorden på ein gong, vil det oppstå flodbølgjer som reiser seg fleire ti meter høge. Desse bølgjene vil slå inn over lågtliggjande område langs fjorden. Bygder som flodbølge geiranger ligg særleg utsatt til fordi dei ligg like ved sjøkanten i trange dalføre.

Bølgjene vil nå land i løpet av få minutt etter at eit eventuelt ras har gått. Det gjev ekstremt dårleg tid til evakuering for dei som befinn seg heilt nede ved sjøen. Difor er det etablert tydelege evakuaringsplanar og høgdehøgder som folk må søke seg til.

Samling av tiltak og beredskap ved Åkerneset

Overvaking og Forskning

Gje tidleg varsel før ei eventuell utrasning skjer.

NVE og nasjonale fagmiljø.

Kontinuerleg innsamling av data om rørsler i fjellet døgnet rundt.

Varsling og Evakuering

Få folk opp i trygge omsorgssoner og høgde over havet.

Kommunen og lokale beredskapsråd.

Sikre at alle fastbuande og turistar får beskjed umiddelbart.

Hendingar og erfaringar frå vestlandsfjordane

Noreg har historisk sett opplevd store fjellskred som har skapt veldige flodbølgjer, slik som i Tafjord i 1934 der bølgjene tok mange menneskeliv.

Desse tragiske hendingane har lært geologar og styresmakter kor viktig det er å overvake ustabile fjellparti tidleg.

Ved Åkerneset har ein teke lærdom av historia ved å setje opp verdas mest moderne overvakingssystem for fjellskred.

Sjølv om utryggleiken merkjest for dei som bur der, gjev teknologien i dag ein heilt annan tryggleikkjensle enn tidlegare.